Schaalvergroting staat al jarenlang in de spotlights van de agrarische sector. Maar wat als je akkerbouwer bent in Zeeuws-Vlaanderen, met een bedrijf op pachtgrond, in een relatief droog gebied dat van de ene op de andere dag door de overheid wordt aangemerkt als ‘nutriënten verontreinigd gebied’? Dan ziet de toekomst er opeens heel anders uit. Dat is het verhaal van Peter en Pieter de Nijs, vader en zoon, die samen hun akkerbouwbedrijf runnen langs de Westerschelde. Met adviseur Eddy Boonman van Van Iperen praten ze over doorgaan, bijsturen en vooral: blijven boeren op een manier die bij hén past.
“Ik heb een fijn leven en dat wil ik graag zo houden,” zegt Pieter nuchter. Hij is de zesde generatie op het bedrijf, dat draait op twintig hectare pootaardappelen en een rotatie met traditionele gewassen als bieten, tarwe, vlas en uien. Grondbezit? Slechts twee hectare is in eigen bezit, de rest is pacht. “Kopen is nooit echt aan de orde geweest. Dat maakt het wél makkelijker overdraagbaar,” zegt vader Peter.
Twee decennia geleden begonnen ze samen met de buurman, een neef van Peter, aan de teelt van pootaardappelen. Een bewuste keuze vanwege de betere opbrengst en het stabielere inkomen ten opzichte van consumptieaardappelen. Maar niets is zeker. Afgelopen jaar is een groot deel van het pootgoed door de NAK teruggezet in klasse, ondanks intensieve gewasbescherming. “Dat hadden we nog nooit meegemaakt. In combinatie van extreme luizendruk en rasgevoeligheid,” zegt Pieter. “Zonde als je alles heel goed probeert te doen.”
De terugzetting en de flauwe markt van dit moment hebben wel financiële impact. “Het is zo’n jaar dat je even pas op de plaats moet maken. Gelukkig hebben we het jaar hiervoor een goed seizoen gehad.” Dat afhankelijk zijn van externe factoren zoals extreme weersomstandigheden, een afnemend middelenpakket en toenemende regeldruk verandert het vak. Maar stoppen is geen optie. Pieter: “Boeren zit in mijn bloed. Ik heb altijd liever buiten dan binnen gezeten.”
Groeien zou kunnen. De machines zijn berekend op 50 hectare pootgoed en in de nieuwe aardappelloods is nog ruimte voor tien hectare extra opslag. Pieter benadrukt wel dat er een goede balans moet zijn en het niet ten koste mag gaan van het gezin. “Tijd voor thuis is ook belangrijk.” Bovendien is grond in de regio schaars. Daar moet je rekening mee houden bij de keuze voor uitbreiding.
De koers is dan ook eerder verdiepen dan vergroten. Pieter wil meer in eigen hand nemen: het rooien, de opslag en ook het sorteren. Daarmee is hij al begonnen. Recent haalden ze de koeling naar het eigen erf, een belangrijke stap om meer vat te krijgen op de kwaliteit en logistiek van hun pootgoed. “Dan houd je grip, en dat is belangrijk voor stabiliteit.” Innovaties als spotspray of fertigatie volgen hij met interesse, maar met realisme.
Investeringen in water worden cruciaal. Door verdroging is de opbrengst steeds vaker afhankelijk van irrigatie. “Een bassin is misschien wel de belangrijkste productiefactor van de toekomst,” zegt Pieter. “Als ik daar een hectare voor moet vrijmaken, dan doe ik dat. Geen water, is geen opbrengst. Zo simpel is het.”
Ook op andere vlakken wordt nagedacht over de toekomst. Pieter heeft een opleiding in constructie en techniek. In het verleden deed hij regelmatig buiten het bedrijf als lasser, maar naarmate hij meer verantwoordelijkheid binnen het bedrijf neemt, wil hij daar volledig op richten. “Zodra mijn vader stopt, hoef ik er niet meer naast te werken.” Er zit duidelijk een groeiende motivatie achter zijn keuzes om steeds meer in eigen hand te nemen. Geen radicale omslagen, ook niet in de besluitvorming. “We proberen het samen te doen. Soms hebben we andere ideeën, maar uiteindelijk vinden we elkaar wel.”
“Ik wil groeien in hectares pootgoed, alleen als het past bij onze manier van werken”
Eddy: “Wat ik waardeer aan Pieter, is dat hij zich niet gek laat maken. Hij denkt na over wat hij doet, weegt af en durft ook te zeggen: dit past bij mij en dit niet. Als adviseur zie ik veel bedrijven die van alles proberen, soms zonder echt plan. Pieter kiest voor rust en overzicht. En dat werkt. Juist in een tijd van onzekerheid is dat belangrijk. Onze gesprekken gaan vaak over kleine stappen: waar zit ruimte, wat kunnen we slimmer doen, hoe bouw je aan een toekomstbestendig bedrijf? Dat hij meer in eigen hand wil nemen, zoals rooien of opslag, juich ik toe. Daarmee maak je jezelf minder kwetsbaar. Het is geen verhaal van revolutionaire verandering, maar van gestage, realistische vooruitgang. En dat verdient meer waardering dan het vaak krijgt.”
Het bedrijf werd onlangs aangemerkt als onderdeel van een zogenoemd nutriënten verontreinigd gebied (NV-gebied). “We mogen 10 procent minder stikstof geven, zonder uitleg. Dat zet ons rendement onder druk.” Pieter heeft vertrouwen in de toekomst, maar dit blijft een zorg. “Je probeert vooruit te denken, te investeren in eigen bewaarruimte, machines en arbeid. Maar als tijdens het spel de spelregels veranderen, is dat lastig.”
De komende jaren wil hij voortzetten wat er staat. Eventueel wel groeien in hectares pootgoed. “Maar alleen als het past bij onze manier van werken.” Zijn aanpak is herkenbaar voor veel akkerbouwers: zoeken naar balans tussen groei en leefbaarheid. “Ik zie potentie, maar ik wil niet m’n schoenen voorbijlopen. Liever stabiele groei dan opgejaagde meters maken.”
Over Eddy Boonman
Akkerbouwadviseur Eddy Boonman begeleidt Peter en Pieter al meerdere jaren. Zijn betrokkenheid gaat verder dan alleen cijfers en middelen. Eddy groeide zelf op op een boerderij in Ovezande en wilde het ouderlijk bedrijf graag voortzetten, maar dat liep anders: de boerderij werd door zijn vader verkocht. “Dat heeft me geraakt, maar het heeft ook mijn motivatie gevormd. Als ik geen boer kon worden, dan werd ik adviseur, maar wel één die het vak echt begrijpt.” Na een aantal jaren in het loonwerk, teeltbegeleider bij TOP Onions in Frankrijk en teeltadviseur bij Alliance BV kwam hij terecht bij Van Iperen, nu Van Iperen Zeeland. Daar vindt hij de ruimte om telers te helpen op een manier die bij hen past: betrokken, bereikbaar en met oog voor de mens achter het bedrijf.
Kennis & Nieuws
Valse meeldauw (Peronospora destructor) blijft een van de lastigste ziekten in de uienteelt. Tegelijkertijd wordt het middelenpakket kleiner en neemt de ziektedruk toe omdat het areaal zaaiuien landelijk toeneemt en door de teelt van winterplantuien er bijna jaarrond uien worden geteeld. Om onze klanten van advies te kunnen voorzien, doen wij als Van Iperen al voor het 3e jaar praktijkgericht onderzoek naar effectieve strategieën tegen deze ziekte.
