“Ik heb veel producten geteeld, maar de chrysant is en blijft nummer één,” zegt Fred van Paassen uit Andijk met een brede lach. “Het is een bijzonder product. Je kunt hem veertien dagen in een doos laten zitten; je haalt hem eruit, zet hem op water en hij staat gewoon te lachen. Dat is toch geweldig?”
Zijn bewondering voor de plant is groot, maar wat hem écht motiveert is het streven naar een topproduct. In het bedrijf van Fred en zijn zoon Jan draait alles om precisie, kwaliteit en betrouwbaarheid. Samen runnen zij een moderne chrysantenkwekerij van bijna 15 hectare in Andijk.
Fred begon bij zijn vader op 1,2 hectare in Schipluiden: een moderne chrysantenkwekerij met eigen stekproductie. “We hadden daar een mooi bedrijf, dat ik graag uit wilde breiden,” vertelt hij. “Het betonpad hadden we bewust aan één kant van de tuin aangelegd. Ik had het idee dat we in het midden zouden liggen als we beide buren aan die kant konden overnemen. Met allebei had ik goed contact. Totdat een van zijn bedrijf stilletjes had verkocht. ‘Je hebt net een nieuwe kas gebouwd, dus je hebt vast geen geld,’ kreeg ik te horen. Toen heb ik besloten: dan verkoop ik liever mijn tuin en begin ik ergens anders opnieuw.”
Die nieuwe start vond hij in het Noord-Hollandse Wervershoof. Op 2,5 hectare, met meer ruimte rondom de kas en een goede landschappelijke inpassing, begon een nieuw hoofdstuk. “We zochten iets toekomstbestendigs: met ruimte, waar ook mijn vrouw en kinderen zich goed zouden voelen. We trokken met het gezin het hele land door, bijna als mini-vakanties. Uiteindelijk kwamen we hier terecht. De enige voorwaarde die de kinderen stelden: als we verhuizen, dan moet er weer een hond komen. De vorige was kort daarvoor overleden.”
Hij verkocht de locatie in Wervershoof later weer om opnieuw te bouwen in het nabijgelegen Andijk. Daar begon hij met vijf hectare. In de jaren daarna breidde hij samen met Jan uit naar bijna 15 hectare, verdeeld over drie locaties. “Niet omdat het moest,” zegt Fred. “Maar omdat het kon. Als een deur op een kier staat, dan doen wij hem open.”
Wat schaalvergroting voor hen betekent? “Het gaat niet om de vierkante meters,” zegt Jan. “Het gaat om investeringen in kwaliteit, techniek, mensen en betrouwbaarheid. Wij willen in de kopgroep fietsen, niet in het peloton. Alles moet bijdragen aan de hoogste kwaliteit bloemen. Die willen we leveren, het hele jaar door: zomer en winter.”
Jan was nog tien toen het gezin naar Noord-Holland verhuisde. Een toekomst in de glastuinbouw lag helemaal niet vast. Hij volgde een technische opleiding, werkte in de bouw en bij een adviesbureau in de glastuinbouw. “Ik begeleidde ondernemers die wilden uitbreiden. Maar op een gegeven moment dacht ik: ik bouw aan andermans toekomst; ik wil bouwen aan die van mezelf.”
“Elke dag proberen we het nog beter te doen. Dat zit in onze genen”
Via een tussenstap als bedrijfsleider bij een collega-kweker kwam Jan uiteindelijk in het familiebedrijf. “Als je instapt, dan moeten als mede-eigenaar dat vond ik belangrijk. Dan groeit hij vanzelf in zijn rol, krijgt hij verantwoordelijkheid en kan hij vermogen opbouwen, zodat hij op termijn ook mijn aandelen kan overnemen.”
Tegenwoordig runnen Fred en Jan het bedrijf samen, ieder met zijn eigen rol. Fred heeft enorm veel teeltkennis en ervaring, Jan brengt vooral techniek en data in. Zo was Jan verantwoordelijk voor de complete nieuwbouw van de meest recente locatie, inclusief installaties, inrichting en planning. “Van teelt wist ik op dat moment nog weinig,” vertelt hij. “Fred: ‘Ik zei: dit is een nieuwe kas, met een nieuw klimaatsysteem, dus moet jij daar de teelt gaan doen.’ Voor Jan betekende dat veel leren, observeren, analyseren en overleggen. “Ik ben het gewoon gaan doen, met vallen en opstaan. Ik leerde waar je op moet letten, hoe je planten leest. Dat is misschien nog wel het mooiste van het vak: je bent nooit uitgeleerd.” Fred: “Elke dag proberen we het nog beter te doen. Dat zit in onze genen.”
Om topkwaliteit te kunnen leveren, moet alles kloppen: technisch, organisatorisch en klimatologisch. Betrouwbaarheid is daarbij de sleutel. “Je kunt wel verzekerd zijn,” zegt Fred, “maar daar heeft de klant niets aan. Die wil gewoon op je kunnen rekenen.” Daarom is het bedrijf technisch volledig ingericht op continuïteit: met drie WKK’s, stroomuitwisseling tussen twee locaties, grote warmtebuffers en een robuuste netaansluiting. “We hebben twee locaties elektrotechnisch aan elkaar gekoppeld, zodat we stroom kunnen uitwisselen. We zijn daardoor minder gevoelig voor storingen. Dat soort dingen moet je vóór zijn, niet oplossen als het al misgaat.”
Ze besteden inspelen op verschillende energiesystemen, wat flexibiliteit geeft in een onvoorspelbare markt. De teelt bestaat uit twee rassen troschrysanten: Baltica en Altaj. “We bouwen onze teeltschema’s rondom het ras en de markt. Zo creëren we een optimaal klimaat en maximale kwaliteit.”
Digitalisering speelt een grote rol in de bedrijfsvoering. “Standaardisatie voorkomt fouten,” zegt Jan. “Elke dag starten we een nieuwe teelt. Elk vak is in feite een aparte teelt en heeft die aandacht nodig. Alles wordt geregistreerd: van mest tot groeicurve. En tegelijk trekken we nog altijd planten uit de grond om te zien hoe de wortels eruitzien. Data en observatie gaan hand in hand.” Die aanpak is niet alleen goed voor het product, maar ook voor de mensen. “Hoe meer medewerkers weten, hoe zelfstandiger ze kunnen werken. Als je processen goed uitlegt en standaardiseert, versterk je de kennisoverdracht. En dat is cruciaal op deze schaal.”
Een onderscheidend element in de bedrijfsvoering is het zelf bewortelen van stek. In een aparte afdeling, volledig daglichtloos en voorzien van LED-verlichting, worden de gripplanten in twee lagen onder exact gecontroleerde omstandigheden opgekweekt. “Dat zorgt voor meer gelijkmatigheid,” zegt Jan. “En dat vertaalt zich in hogere kwaliteit bloemen.”
Ook op het gebied van gewasbescherming lopen Fred en Jan voorop. Toen trips in 2016 het gewas bedreigde, schakelden zij radicaal om naar geïntegreerde bestrijding. Jan nam het initiatief om samen met de stekleverancier een Integrated Pest Management (IPM)-afdeling op te zetten. “We wilden sterk zonder chemie, anders help je je eigen biologie om zeep.” Ze werden proeftuin voor de leverancier, en sinds 2018 werken ze volledig geïntegreerd, met correctiemiddelen als achtervang. “Het was spannend,” herinnert Fred zich. “We zaten op een gegeven moment met 400 trips op de vangplaat. Toen dachten we: we proberen het nog een week. We hebben extra biologie ingezet en konden uiteindelijk schoon oogsten. Je moet durven, maar vooral goed observeren.”
In dit proces speelt Van Iperen een sleutelrol. “Ze zijn leverancier, maar vooral onze sparringpartner,” zegt Fred. “Ze weten veel, en hun adviseur Erik Kamstra weet dat naar onze situatie te vertalen. Dat scheelt ons tijd en maakt ons beter.” Wij willen kennis in huis hebben,” vult Jan aan. “Daarom is die samenwerking zo belangrijk. Kennisontwikkeling is een speerpunt in ons bedrijf. En dan is het fijn als je kunt terugvallen op een bedrijf dat de markt kent en heel veel kennis in huis heeft.”
De bloemen van Fred en Jan worden afgezet via VannoVa, een telerscollectief van acht bedrijven met één missie: de allerbeste chrysanten telen. “We denken allemaal hetzelfde,” zegt Jan. “Wat is nodig voor topkwaliteit? Daarover sparren we, doen we teeltcursussen, ontwikkelen we nieuwe verpakkingen en rassen.” Er is een gezamenlijk verkoopkantoor en distributiecentrum in Naaldwijk, waar ook de webshop wordt beheerd. “Onze naam hoeft er niet op te staan,” zegt Fred. “Als het maar VannoVa is. Dat staat voor topkwaliteit.” Zelf begon Fred ooit met zijn eigen merk: Fred van Paassen – Passion for Flowers. “Daarmee vielen we op. Daardoor kwamen we bij VannoVa terecht. We hebben toen onze naam opgegeven voor de kracht van het collectief.”
Heeft schaalvergroting ook grenzen? “Die bepaal je zelf,” zegt Fred. “Je moet niet groeien om het groeien, maar als het bijdraagt aan je kwaliteit en betrouwbaarheid, dan moet je het doen.” Jan: “We zitten nu op een punt waarop uitbreiding opnieuw veel vraagt. Nieuwe energievoorziening, nieuwe infrastructuur. En dan moet dat wel iets opleveren.”
Fred kijkt voldaan terug op wat hij samen met zijn vrouw heeft opgebouwd. “We hebben iets moois neergezet,” zegt hij. “Daar zijn we trots op. Als we het over konden doen, zouden we het niet anders doen.” Met datzelfde vertrouwen draagt hij in de nabije toekomst het bedrijf volledig over aan Jan. “Die is er klaar voor.”
Kennis & Nieuws
Namens Van Iperen begeleidt Marissa van Duijn tomatentelers die aangesloten zijn bij Growers United. “De scoutbegeleiding bevalt wederzijds goed”, zegt zij. “De bedrijven en scouts leren zowel van mij als van elkaar. Het resulteert in effectiever scouten en een upgrade in registratie en ziekte- en plaagbeheersing.” Scoutbegeleiding op teeltbedrijven wordt sinds vorig jaar aangeboden en is bedoeld om het scouten van ziekten, plagen en biologische bestrijders te optimaliseren, de dataverwerking te stroomlijnen en IPM-strategieën naar een hoger niveau te tillen.
