In het Oldambt, ook wel de graanschuur van Nederland genoemd, kiest akkerbouwer Pauwel Mellema bewust voor vernieuwing. Op de zware Oldambtser klei, waar wintertarwe traditioneel de hoofdrol speelt, teelde hij dit jaar voor het eerst uien. Met de ondersteuning van Van Iperen en het digitale adviesprogramma ‘Mijn Groei’ haalde hij een bruto-opbrengst van 75 ton per hectare. Samen met akkerbouwadviseur Klaas Froma en precisielandbouwspecialist Regner Schepel van Van Iperen kijkt hij terug op het afgelopen seizoen.
De keuze om uit te breiden met uien kwam deels voort uit de onzekerheid rond contractteelten. “We hadden ervaring met sperziebonen, gestimuleerd door het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB). Maar als een contract in december wordt ingetrokken terwijl je grond klaarligt voor sperziebonen, dan kun je er weinig meer mee,” vertelt hij. “Je kunt dan nog bieten of zomertarwe inzaaien, maar dat levert veel minder op. Uien geven meer vrijheid en passen, mits goed voorbereid, ook op onze grond.”
Volgens Klaas is een bijkomend voordeel van verbreding van het bouwplan de aanpak van resistente duist, ook wel zwart gras genoemd. “Vooral in de tarweteelt is duist lastig te behandelen. Heb je meerdere gewasrotaties in je bouwplan, dan is dat makkelijker te bestrijden.”
“Ik geloof sterk in de kracht van data”
Mellema runt samen met zijn vader het akkerbouwbedrijf van 210 hectare in Nieuw Scheemda. De basis van het bouwplan is traditioneel voor het gebied: wintertarwe, koolzaad en suikerbieten, met daarnaast nog een stukje agrarisch natuurbeheer. “Voor tarwe is dit misschien wel het beste gebied van Nederland,” vertelt Pauwel. “Maar de marges staan onder druk, waardoor je een bepaalde schaal nodig hebt om voldoende rendement te behalen.” Schaalvergroting sluit hij dan ook niet uit. “Als er ruimte is om te groeien, zullen we dat zeker overwegen.”
Pauwel is de vierde generatie op het bedrijf. De akkerbouw zit in zijn genen, maar hij brengt er ook iets nieuws in: een academische achtergrond in bedrijfskunde en een passie voor innovatie. “Het was altijd wel duidelijk dat ik het bedrijf zou overnemen. De vraag was niet óf, maar hoe.” Hij woont inmiddels met zijn partner op de boerderij en zit al zes jaar in de maatschap met zijn vader. Overnamegesprekken lopen, maar dat proces gaat nog wel even duren. Zijn broer en zus kozen voor het onderwijs. Pauwel koos bewust voor een andere route dan zijn vader. “Ik geloof sterk in de kracht van data. Maar uiteindelijk moet het wel praktisch blijven. Een beslissing moet op het land nog altijd kloppen.”
De Oldambtser klei is bekend om zijn afslibbaarheid, tot wel 90 procent, en vraagt om een andere aanpak. “Alles moet in het najaar klaar zijn,” zegt Pauwel. “Als je in het voorjaar nog moet ploegen of frezen, dan kun je het wel vergeten.” De grond moet vóór 1 oktober bewerkt zijn, zodat deze tijdens de winter kan verweren en in het voorjaar een mooi zaaibed vormt. Mellema werkt al tien jaar met niet-kerende grondbewerking (NKG). “We ploegen niet meer. Dat houdt het bodemleven in stand, spaart de structuur en zorgt voor een betere draagkracht, waardoor je in het voorjaar geen diepe insporing krijgt van je sleepslangen. Dat maakt het ook mogelijk om later in het seizoen kleine giften toe te passen. Zeker met het oog op de stikstofbeperking in dit NV-gebied (een met nutriëntenverontreinigd gebied) is dat onmisbaar.”
Voor de 5,5 hectare uien die hij dit jaar teelde, koos Mellema ervoor om vanaf dag één gebruik te maken van ‘Mijn Groei’, het beslissingsondersteunend systeem van Van Iperen dat aan de hand van rekenmodellen bemesting, bescherming en irrigatie met elkaar verbindt. “Mijn Groei biedt dagelijks inzicht in de toestand van het gewas,” legt Klaas uit. “Het systeem wordt gevoed met perceelinformatie, bodemanalyses, het weer en gewasgroei. Daaruit ontstaat een dynamisch beeld waarmee je op het juiste moment kunt bijsturen.” Pauwel: “Als je begint met een nieuw gewas, wil je zekerheid. ‘Mijn Groei’ helpt daarbij. Dat geeft rust.”
“Als er iets niet klopte, konden we het altijd herleiden”
Met hulp van Klaas en Regner werd het perceel digitaal ingericht. Wekelijks voerde Pauwel samen met Klaas op een aantal vaste plekken metingen uit. “Als er iets niet klopte, konden we het altijd herleiden. Halverwege het seizoen zagen we bijvoorbeeld meeldauw ontstaan. Terugkijkend bleek er een gat van één dag te zitten in het spuitschema. De druk was op dat moment laag, waardoor we ons daar toen niet druk om maakten. Dat kan dus niet, daar leer je van. De app bevestigde wat we in het veld zagen.”
“Het programma voorspelt ook de opbrengst”
Voor de bemesting bleken de inzichten uit ‘Mijn Groei’ onmisbaar. “Je kunt zien hoeveel stikstof de bodem nog levert, en hoe die zich verhoudt tot de opname door het gewas,” legt Mellema uit. “Daardoor kun je veel preciezer strooien, en op het juiste moment.” Speciaal daarvoor investeerde hij in een moderne kunstmeststrooier. “We willen kleine giften kunnen geven, vlak voor een bui. Zo benut je niet alleen de meststoffen beter, maar ook het schaarse water.” De mogelijkheid om vooraf scenario’s door te rekenen is volgens hem een van de sterkste punten van de applicatie. “Soms bevestigt het je onderbuikgevoel. Soms zie je iets wat je nog niet had bedacht.”
Volgens Klaas is die bewustwording precies waar het om draait. “Je hebt minder gewasbeschermingsmiddelen en minder stikstof tot je beschikking. Dat moet je dus efficiënter inzetten.” Ook de rol van de adviseur verandert: “Die denkt mee, stelt kritische vragen en helpt om de inzichten uit de applicatie te vertalen naar een praktische aanpak op het veld.”
Het bedrijf van Mellema ligt in een NV-gebied, waar de stikstofgebruiksnorm 20 procent lager ligt dan normaal. “Dan moet je wel precies weten wat je doet,” zegt Regner. “‘Mijn Groei’ helpt je om bemesting te plannen op het juiste moment, met het juiste effect.” Door de koppeling met AgroVision Crops worden metingen, bemestingsgiften en bespuitingen automatisch vastgelegd. “Dat maakt het eenvoudiger om alles te registreren en te verantwoorden.”
Door vaste meetpunten in het perceel te gebruiken, kan Pauwel nauwkeurig volgen hoe het gewas zich ontwikkelt. “De verschillen tussen percelen of zelfs binnen één perceel worden met die metingen veel duidelijker.” Die inzichten vormen een goed uitgangspunt voor evaluatie en bijsturing. “In plaats van te reageren op wat je ziet, kun je vooruitdenken. Dat maakt het makkelijker om op het juiste moment te handelen.”
Het programma voorspelt ook de opbrengst. Die schatting wordt continu bijgesteld op basis van metingen, weersinvloeden en ingrepen. “Het klopt precies met wat de app je vertelt,” zegt Klaas. “We kwamen uit op 75 ton bruto. Dat is gewoon heel goed, zeker voor het eerste jaar.”
Voor de toekomst liggen er kansen in verdere verfijning van ‘Mijn Groei’: betere afstemming op rassen, differentiatie binnen percelen en nog meer integratie met weerdata en bodemprofielen. “Dat zou het nóg waardevoller maken,” aldus Pauwel. Regner vult aan: “Zeker bij een hoge inzet van gewasbescherming of bemesting is het essentieel dat je maximaal effect haalt. Bij complexe teelten als uien wordt het steeds moeilijker om zonder digitale ondersteuning optimaal te presteren.” Digitalisering is volgens Pauwel dan ook geen luxe, maar noodzaak. “We krijgen steeds minder ruimte om fouten te maken. Dan is het fijn als je kunt laten zien: dit is waarom ik het zo heb gedaan.”
Over Klaas Froma
Sinds januari 2025 is Klaas Froma (44) het nieuwe gezicht van Van Iperen in Noord-Groningen. Met een stevige achtergrond in de akkerbouw, van onafhankelijk adviseur tot buitendienstmedewerker bij Agrico, brengt hij ruim vijftien jaar praktijkervaring mee naar zijn rol als akkerbouwadviseur. Klaas is actief op gronden van zand tot zware klei en begeleidt telers met gewassen zoals granen, bieten, aardappelen en uien. Zijn kracht ligt in onafhankelijk denken, scherpe vragen stellen en altijd zoeken naar optimalisatie, juist binnen de steeds strenger wordende regels rond bemesting en gewasbescherming. “Ik wil boeren aan het denken zetten. Wat kun je nog wél, en hoe haal je daar het maximale uit?” Samen met zijn collega’s bouwt hij mee aan een duurzame en rendabele toekomst voor de akkerbouw in het Noorden.
Bemesten op gevoel, of kiezen voor grip en inzicht? Steeds meer akkerbouwers kiezen voor het laatste. Van Iperen ontwikkelde daarvoor ‘Mijn Groei’, een digitaal dashboard dat telers ondersteunt in hun teeltbeslissingen rondom
bemesting, bescherming en irrigatie. Het combineert data uit verschillende bronnen en maakt van complexe modellen een praktisch hulpmiddel.
Neem contact op met uw adviseur of één van onze specialisten.
Kennis & Nieuws
Van Iperen is altijd bezig met innoveren om onze telers nu en in de toekomst te voorzien van de beste oplossingen. Het traditionele chemische gewasbeschermingsmiddelenpakket krimpt snel. Daardoor groeit de behoefte aan groene alternatieven, zo ook voor de bestrijding van trips. Samen met groeispecialisten uit de tuinbouw onderzocht Van Iperen in 2025 welke biologische bestrijders kunnen overleven in buitenteelten. Zo ontdekken we welke rol zij kunnen spelen in een geïntegreerde aanpak.
Een startgift met vers en direct opneembaar fosfaat is vooral van belang bij gewassen waar een goede beginontwikkeling van het wortelstel belangrijk is voor een goed eindresultaat. Dat zijn dus vooral de gewassen met een trage beginontwikkeling van nature, met een zwak wortelstel en gewassen die scheut – of stoloonvormend zijn.
In dit teeltadvies leest u meer over de onkruidbestrijding in suikerbieten, bodemgebonden ziektes en over de de onkruid- en ziektebestrijding in (plant)uien. Daarnaast leert u meer over groeiregulatie en ziektebestrijding in wintergerst.
