Drie partijen aan het werk voor de vergroening van de openbare ruimte in Zeeland
Op de boulevard van Vlissingen staan ze: grote plantenbakken met groen en uitzicht op strand en zee. Voor Kees van den Berge van ontwerp- en ingenieursbureau Ruimte & Groen, Gertjan Toorenaar van hoveniersbedrijf TuinTotaal en Henri Eerland van Van Iperen zijn ze het zichtbare resultaat van een goed afgestemde keten. “Groen leeft”, zegt
Kees. “Zet je een gebouw neer, dan is het op dat moment op zijn mooist. Daarna neemt de kwaliteit af. Bij groen is dat juist anders: hoe beter het groeit, hoe mooier het wordt.”
Ontwerper, hovenier en toeleverancier: drie partijen die ieder vanuit hun eigen vak bijdragen aan hetzelfde doel. Hoe die samenwerking in de praktijk vorm krijgt, laat het project op de Vlissingse boulevard zien.
Buro Ruimte & Groen uit Borssele bestaat inmiddels bijna dertig jaar. José Simonse en WillemJan Joosse begonnen ooit op een zolderkamer met het ontwerpen van tuinen. Inmiddels is het bureau uitgegroeid tot een organisatie van twaalf mensen, met een driekoppige directie. Kees van den Berge trad anderhalf jaar geleden toe tot de directie en werkt al twaalf jaar bij het bedrijf. “We zijn vormgevers van de buiten ruimte, in de breedste zin van het woord. Van particuliere tuin tot complete woonwijk.” De focus is in de loop der jaren verschoven van vooral particuliere tuinen naar werk voor overheden. Bijna iedere Zeeuwse gemeente is klant, en ook voor de provincie en de waterschappen werkt het bureau veel. “Voornamelijk in Zeeland, met uitlopers naar ZuidHolland en WestBrabant. Alles binnen een uur rijden vanaf Borssele”, vertelt Kees.
Het bureau werkt vanuit drie pijlers: ontwerp, techniek en beheer. “De verbindende schakel is het groen. We zijn geen civieltechnisch ingenieursbureau, en we hebben ook geen uitvoerende tak. Wij ontwerpen en werken plannen uit in bestekken en werktekeningen, zodat andere partijen ermee aan de slag kunnen. Daarnaast verzorgen we aanbestedingen en ook directievoering en toezicht tijdens de uitvoering. Groenbeheer is een wereld op zich: van beheerplannen tot controle van het uitgevoerde groenbeheer.”
“De bodem is de basis waarmee we aan de slag gaan”
In de planfase wordt Van Iperen al vroeg betrokken. “De bodem is de basis waarmee we aan de slag gaan”, zegt Kees. “We willen het in één keer goed doen, en onze opdrachtgevers vragen daar steeds vaker om. Daarom schakelen we Van Iperen in voor een bodemvruchtbaarheidsonderzoek. Daarvoor nemen we met een aantal grondboringen monsters, die in een laboratorium worden geanalyseerd. Op basis van de resultaten weten we of de bestaande grond geschikt is voor de nieuwe aanplant, of dat we die moeten opwaarderen of zelfs uitwisselen.” Grondverzet brengt flinke kosten met zich mee, dus het loont om gericht te combineren. “Onder een gazon hoeft minder bodemverbetering dan in een boom groeiplaats of een plantvak. Bij een groot inrichtingsproject kun je daarmee schuiven en uitwisselen.” Henri Eerland, adviseur groenvoorziening bij Van Iperen, vult aan: “Sommige gemeenten kiezen ervoor om alles uit te wisselen, terwijl de bestaande grond wel geschikt kan zijn. Dan is het veel voordeliger en praktischer om te kijken hoe je die kunt gebruiken. We bekijken altijd hoeveel monsters er nodig zijn, niet meer dan dat. Aan de hand van de uitslag van het grondmonster maken wij een advies op maat.” Snelheid telt: tussen monstername en uitslag zit al snel twee tot drie weken. Zodra het advies bij de opdrachtgever ligt en de aanpak is goedgekeurd, stopt de rol van Van Iperen voorlopig. Tot de uitvoering start.
Die uitvoering ligt bij hoveniersbedrijven, geselecteerd via aanbesteding. Op de boulevard in Vlissingen is dat TuinTotaal uit Goes, het bedrijf van Gertjan Toorenaar. “Bijna 28 jaar geleden begon ik samen met een compagnon met één busje en een karretje”, vertelt hij. “Ondertussen hebben we 32 busjes en karretjes, en werken er bij ons zo’n 50 mensen.” Het bedrijf begon in de particuliere markt en oriënteerde zich na de bankencrisis op
werk voor gemeenten. Inmiddels werkt TuinTotaal voor elke Zeeuwse gemeente, en ook in de recreatiesector en op bedrijfsterreinen. Op het gebied van materieel en uitrusting is het bedrijf koploper in onder andere chemievrije onkruidbestrijding. “Het werk komt bij ons binnen via de gemeente: het bestek, de tekeningen, de aanbesteding. Daarin staan ook de meststoffen die nodig zijn. Die bestel ik bij Van Iperen, en wij voeren het werk uit, inclusief de nazorg.” De relatie met Van Iperen gaat al tientallen jaren terug. “Korte lijntjes, snel schakelen, dat is voor ons belangrijk. Je kunt altijd bellen. Negen van de tien keer nemen ze meteen op, en anders bellen ze snel terug.”
Voor de herinrichting van de Vlissingse boulevard werd Ruimte & Groen gevraagd mee te denken over vergroening. Kees: “Waar tegels eruit kunnen en groen erin, moet dat echt gedaan worden. Klimaatadaptief maken kan niet zonder groen, zeker in stedelijk gebied. Het is de leefruimte van ons allemaal.” Op de boulevard kwam een serie grote planten bakken, met passende grond en beplanting. De grond uit een wadi (een verlaagde greppel die regenwater opvangt en langzaam in de grond laat zakken) die elders in het project werd gegraven, kon worden hergebruikt voor de plantvakken. Een mooi voorbeeld van werk met werk maken.
Voor TuinTotaal is Van Iperen meer dan leverancier van meststoffen. “Daarnaast kloppen we bij hen aan voor vragen over ziekten en plagen.” Voor Ruimte & Groen geldt hetzelfde. Van Iperen volgt de regelgeving, kent de beschikbare middelen en weet hoe je natuurlijke producten goed toepast. “Er zijn veel ontwikkelingen, en zowel de regelgeving als het productaanbod verandert voortdurend. Dan is het fijn dat je een specialist hebt die meedenkt en weet wat werkt in de praktijk”, zegt Kees. “Ze kennen de markt en komen in de hele regio.”
“Kwaliteit aan de voorkant, betaalt zich uit aan de achterkant”
Ook als gemeenten een proef uitvoeren of overstappen op een ander product, is Van Iperen de sparringpartner. “Dan hoor je terug wat de ervaringen zijn elders. Mooi dat Van Iperen die rol kan invullen.” Elke gemeente heeft eigen voorkeuren voor meststoffen, vaak gebaseerd op positieve ervaringen uit het verleden. “Interessant om dat met elkaar te kunnen vergelijken.” Gertjan kiest sinds jaar en dag voor Van Iperen, ook waar het bestek de keuze opent. “De service, de kennis, het vaste aanspreekpunt. Snel reageren zou vanzelfsprekend moeten zijn, maar dat is het vaak niet. Bij Van Iperen kun je daar altijd op rekenen. Adviseurs komen ook uit de praktijk.” Kees: “Bodemonderzoek is praktisch, alleen wat echt nodig is, en het rapport is helder en bondig. Geen lange verhalen.”
Wat de drie partijen bindt, is meer dan een jarenlange samenwerking alleen. Het is de gedeelde overtuiging dat
groen ertoe doet, en dat kwaliteit aan de voorkant zich uitbetaalt aan de achterkant. Gertjan: “Gemeenten zijn steeds meer overtuigd van de waarde van een goede voorbereiding. De bodem in kaart brengen, kiezen voor de juiste beplanting op de juiste plek. Dat begint bij ontwerp en bestek, en het loopt door tot in het beheer.” Kees: “Fijn als je elkaar kent. Je weet wat je aan elkaar hebt. Dat schept vertrouwen. En dat is waar dit werk uiteindelijk om draait.
