Afspuitschema bij appel en peer

In deze special staat bestrijding van bewaarziekten bij appel en peer centraal. We geven hierbij een overzicht van de fungiciden, de werking op bewaarziekten en tot slot enkele adviesschema’s voor de laatste weken voor de pluk.

Ondanks het extreem natte voorjaar, was de bloei eerder dan in 2023. De volle bloei van Conference was in de regio Zuidwest NL op 5 april. Volle bloei Elstar hebben we genoteerd op 11 april. Hierdoor is de start van de pluk ook eerder dan vorig jaar. Zo verwachten we de start voor lange bewaring bij Conference-peren in week 34, de week van 19 augustus. De pluk van Elstar zal enkele dagen eerder starten. Dit betekent dat we binnenkort al starten met het afspuitschema tegen bewaarziekten.

Naast het uitvoeren van een afspuitschema, speelt het weer in komende weken ook een belangrijke rol. Bij nat weer met veel zware regenbuien neemt de kans op aantasting van bewaarziekten duidelijk toe. Een voorbeeld hierbij is Phytophthora. Met name Elstar en Conference zijn hiervoor gevoelig.
Ook intensieve beregening in de zomer, gecombineerd met een schone zwartstrook, geeft een hoog risico van Phytophthora-vruchtrot. Daarnaast speelt natuurlijk Neofabraea (Gloëosporium) bij lange bewaring van appel en peer. Jonagold, Golden en Pinova/Evelina zijn erg gevoelig voor deze schimmel. Bij de lange bewaring van Conference zien we de laatste jaren steeds meer uitval van Cadophora-visseogenziekte. Dit komt vooral voor bij Conference-peren, die vanaf april uit de cel komen.

Op de weersomstandigheden hebben we geen invloed. Wel heeft u als teler invloed op de pluk. Zorg dat u het fruit met zo min mogelijk beschadiging laat plukken. Pluk ook bij voorkeur onder droge omstandigheden en met plukhandschoenen. Beschadigingen vormen invalspoorten voor diverse schimmels zoals Botrytis-nestrot, wat uiteindelijk leidt tot meer uitval tijdens de bewaring.

Uit het afgelopen bewaarseizoen bleek, dat bij verschillende partijen peer bewaarschurft voorkwam. Dit is een toenemend probleem in de bewaring bij Conference. Dit voorjaar zijn veel bespuitingen uitgevoerd tegen schurft in de primaire fase. Op veel bedrijven is schurft onder controle. Echter de laatste weken zien we bij enkele bedrijven een toename van schurft op het jonge blad bij appel. Daarnaast zien we nu ook een toename van blad- en vruchtschurft bij peer. Houd hier rekening bij het afspuitschema en de bewaring, zodat u zich niet laat verrassen door bewaarschurft. Dit geldt zowel voor appels, als voor peren!

De ervaringen na bewaring bepalen welke keuze u maakt in het afspuitschema. Kwam er vorig seizoen veel bewaarrot voor? Is visseogenziekte een probleem? Het is belangrijk te weten, welke schimmel(s) oorzaak zijn geweest voor de uitval. Afhankelijk van de ervaringen bij u op het bedrijf, of bij het koelbedrijf, kan het ook zeker een optie zijn om te kiezen voor een dompeltoepassing met Penbotec. Afgelopen jaren bleek in proeven van Proeftuin Randwijk, dat dompelen de aantasting van visseogenziekte duidelijk onderdrukt.

Aantasting van bewaarrot, zoals Neofabraea (Gloëosporium) infecteert al in de zomer aan de boom, vanaf ongeveer 7 weken voor de pluk. Belangrijk is daarom tijdig voor de pluk te starten met het afspuitschema. Infecties van bewaarschimmels kunnen al vrij vroeg in het seizoen optreden.

“Topaz-spot” niet alleen bij Topaz 
Afgelopen seizoen kwam bij het ras Natyra / Magic Star bij een aantal telers kort voor de oogst aantasting voor op de vruchten. De symptomen bestaan uit meerdere zwarte vlekjes op de vruchtschil. De symptomen zijn vanaf circa twee á drie weken voor de oogst zichtbaar.
Naast gangbare bedrijven met Magic Star, kwam bij Natyra in de biologische teelt plaatselijk veel aantasting voor. Soms was bij de oogst meer dan 80% van de vruchten aangetast.

Uit onderzoek in Duitsland, België en NL bleek dat het gaat om de schimmel Elsinoë pyri. Aantasting komt dus niet alleen bij Topaz voor, maar ook bij Natyra/Magic Star. In Duitsland en Denemarken blijkt aantasting ook voor te komen bij andere rassen zoals Cox’s, Jonagold en bij peer op Xenia.

Over de biologie is nog vrij weinig bekend. Men verwacht dat overwintering van deze schimmel plaatsvindt op vruchtmummies en geïnfecteerde knoppen. Infectie vindt plaats in een regenperiode, vier tot zes weken voordat de symptomen zichtbaar worden. Hogere temperaturen van 20 tot 26 °C zijn optimaal voor infectie. Als we terugkijken naar 2023, dan hebben we eind juli/begin augustus een gunstige periode gehad. In deze twee weken was het regenachtig met vrij warm weer. Volgens ervaringen uit Duitsland geven de reguliere fungiciden, die we inzetten tegen schurft, ook een bestrijding van Topaz spot. Op dit moment zien we ook weer kleine, zwarte stipjes op de vruchtschil bij Natyra/Magic Star. We vermoeden dat dit een andere fysiologische oorzaak heeft.

Extra eisen vanuit de handel
Een ander belangrijk punt, waar we rekening mee moeten houden, zijn de bovenwettelijke eisen vanuit de retail. Hierbij doelen we op het aantal residuen en de vulling van zowel de MRL en de ARfD. Deze gegevens ziet u op de residu-analyses van het fruit. Diverse retailers hanteren op dit gebied hun eisen. Zie hiervoor tabel 1 voor een overzicht.

Als vooraf al vast staat via welke partij u verkoopt, kunt u hier in een vroeg stadium al op inspelen. In alle andere situaties is het belangrijk om zoveel mogelijk opties open te houden. Voor u als teler vormt de uiteindelijke kwaliteit van uw fruit bij verkoop het belangrijkste uitgangspunt. Partijen met een te hoog percentage uitval zijn moeilijker te verkopen en geven een lagere prijs. In deze special geven wij u een aantal handvaten om tot de juiste keuze te komen voor het afspuitschema.

Als vooraf eigenlijk al vast staat, dat u (een deel van) uw fruit meteen al in de pluk levert, is een beperkt afspuitschema mogelijk. Belangrijk hierbij is wel om dit vooraf goed af te stemmen met de partij, waaraan u uw fruit verkoopt. Soms komt het voor dat aangekocht fruit, toch nog de bewaring in gaat. Als u vragen heeft over het afspuitschema, overleg dan met uw adviseur.

Residu
Zoals eerder in dit bericht is vermeld, hebben we te maken met bovenwettelijke eisen vanuit de retail. Hierbij gaat het niet alleen om het aantal residuen maar ook om de ARfD als de MRL. Via onze digitale fruitgids vindt u een handig overzicht, dat per middel een wachttijd aangeeft voor 0-residu.
Dit geeft een beeld van welke middelen een residu kunnen geven. Als het mogelijk is om het aantal residuen te beperken tot maximaal 4, helpt dit om zoveel mogelijk opties open te houden bij de verkoop van uw fruit. Wat is het verschil tussen de MRL en de ARfD?

MRL
De Maximale Residu Limiet (MRL) geeft aan de grenswaarde voor het maximale gehalte van een stof, die op of in voedingsmiddelen voor mag komen op basis van goede landbouwkundige praktijk. Als uw fruit aan deze norm voldoet, mag het vrij worden verhandeld binnen in de Europese Unie. Concreet kan de MRL dus worden gezien als een soort handelsnorm.

ARfD
Staat voor Acute Referentie Dosis. De ARfD is een inschatting van de hoeveelheid van een stof, die een persoon binnen 24 uur mag binnenkrijgen, zonder dat dit noemenswaardige gevolgen heeft voor de gezondheid. De ARfD wordt bepaald per land binnen de EU. Als de MRL wordt overschreden, wordt aan de hand de ARfD bepaald hoe groot het risico is voor de volksgezondheid. Tabel 1 geeft een overzicht van de residu-eisen, die momenteel door de verschillende supermarkten wordt gehanteerd.

Tabel 1. Overzicht residu-eisen supermarkten

Dompelbehandeling
Met Penbotec kunt u een dompelbehandeling als na-oogst behandeling uit voeren. Een van de voordelen van dompelen is dat de bedekking van uw fruit veel beter is ten opzichte van een bespuiting. Een belangrijk voordeel van dompelen is, dat plukwondjes worden afgedekt.

Op dit moment is Penbotec het enige middel, dat mag worden ingezet voor een dompelbehandeling. Een belangrijk aandachtspunt is wel, dat u de dompelbehandeling binnen maximaal 16 uur na het plukken uitvoert. Voor wat betreft de dosering bij de toepassing van Penbotec uitgaan van een concentratie van 0,125%. Als u de inhoud van de dompelbak ververst, is het belangrijk de Penbotec te neutraliseren doormiddel van de Funds Technologie. Vervolgens mag het restwater worden geloosd op het riool.

Penbotec       1,25 ltr product / 1000 ltr water

Fungiciden
Voor het afspuitschema hebben we de keuze uit verschillende fungiciden. In onderstaand schema in tabel 2 is per middel aangegeven wat de sterke en zwakke punten zijn.

Tabel 2. Overzicht fungiciden

Uitleg tabel: – =geen werking; + =matige werking; ++ goede werking

Groene middelen
Op dit moment hebben we voor het afspuitschema nog voldoende sterke fungiciden beschikbaar. Mogelijk gaat dit in de toekomst veranderen. Dit is de aanleiding voor een aantal partijen om te investeren in de ontwikkeling van groene middelen tegen bewaarrot. Concrete voorbeelden van groene middelen in het afspuitschema zijn Serenade, Blossom Protect, Vacciplant en Nexy (dompelbehandeling). De werking van deze middelen is vaak nog zwakker dan de bestaande fungiciden. Wel is het mogelijk deze middelen in te zetten als aanvulling op chemie, bijvoorbeeld kort voor de pluk als een extra toepassing. Deze groene middelen geven geen residu.

Tot slot
Captan neemt ook in het afspuitschema een belangrijke positie in als basisfungicide. Hou met de toepassing van Captan (Merpan en Captosan) wel rekening met de veiligheidstermijn van 28 dagen tot aan de pluk. Het merk Scab heeft een veiligheidstermijn van 21 dagen. Voor de periode vanaf 28 / 21 dagen tot aan de pluk zijn we aangewezen op de middelen met een kortere veiligheidstermijn. Met name als we in deze periode te maken hebben met wisselvallige weersomstandigheden is het belangrijk om te kiezen voor een sluitend schema.

Het gebruik van plukhandschoenen en schone bodemvellen levert een positieve bijdrage in het voorkomen van latere problemen tijdens de bewaring. Het is al langer bekend dat het gebruik van vieze bodemvellen leidt tot extra aantasting van bewaarziekten. Het gebruik van plukhandschoenen vermindert beschadiging van het fruit.

Voorbeeldschema’s gewasbeschermingsmiddelen
Een standaardadvies voor een goed afspuitschema bestaat niet. Dit is maatwerk afhankelijk van de ervaringen van afgelopen bewaarseizoen, inschatting van de bewaarduur en bovenwettelijke eisen vanuit de retail. Om u toch een aantal extra handvaten te geven, hebben wij een aantal schema’s opgesteld. Zie hiervoor tabel 3. Bij elk schema geven we aan op welke schimmels een sterke werking geldt, voor welke bewaarduur het betreffende schema geschikt is, en het aantal residuen vanuit dit schema.

Tabel 3. Schema’s bestrijding bewaarrot

Korte toelichting bij de schema’s:
Schema 1:
– 2 werkzame stoffen, captan 1 en Geoxe 1,
– Niet sterk op Phytophthora, alleen voor korte bewaring.

Schema 2:
– 4 werkzame stoffen, Bellis 2, captan 1, Geoxe 1,
– Sterk schema op Phytophthora en bewaarschurft.

Schema 3:
– 3 werkzame stoffen, captan 1, Switch 2,
– Sterk schema op Cadophora (visseogenziekte) bij peer.

Schema 4:
– 4 werkzame stoffen, Luna Experience 2, captan 1, Geoxe 1,
– Sterk schema op Botrytis en Neonectria.

Schema 5
– 3 werkzame stoffen, captan 1, Pomax 2, de werkzame stof van Penbotec (pyrimethanil) zit ook in Pomax
– Sterkste schema op Cadophora/visseogenziekte bij peer.

*In een natte periode kunt u er voor kiezen om op deze tijdstippen een groen middel in te zetten. Voorbeelden hiervan zijn Serenade, Blossom Protect en Vacciplant. Als er tijdens de pluk veel regen valt, kunt u tussen de plukken door nog een bespuiting met Geoxe (maximaal 2 keer per seizoen) of één van de genoemde groene middelen uitvoeren.